Thúc đẩy EPR hiệu quả, chủ động thích ứng PPWR
Ngành nhựa và tái chế nhựa trước áp lực chuyển đổi
Các yêu cầu khắt khe của thị trường EU cùng những thay đổi trong dự thảo Luật Bảo vệ môi trường đang đặt ngành nhựa Việt Nam trước áp lực chuyển đổi lớn.
Trao đổi với Báo Nông nghiệp và Môi trường, ông Hoàng Đức Vượng, Chủ tịch VietCycle, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nhựa Việt Nam và Chủ tịch Chi hội Nhựa tái chế Việt Nam, cho rằng Việt Nam cần sớm tháo gỡ những điểm nghẽn về chính sách, hạ tầng và tài chính. Nếu không chuẩn bị kịp thời, hoạt động xuất khẩu có thể bị ảnh hưởng, trong khi chính sách EPR trong nước khó phát huy hiệu quả thực chất.
Mr. Hoàng Đức Vượng – Chủ tịch VietCycle & Phó Chủ tịch Hiệp hội Nhựa Việt Nam và Chủ tịch Chi hội Nhựa tái chế Việt Nam
PPWR đòi hỏi chuẩn hóa toàn bộ hệ sinh thái tái chế
Từ năm 2030, Quy định về Bao bì và Bao bì thải bỏ của EU (PPWR) sẽ đặt ra tỷ lệ hàm lượng nhựa tái chế tối thiểu đối với nhiều loại bao bì, có thể lên tới 35%.
Doanh nghiệp không chỉ tự công bố tỷ lệ tái chế mà còn phải chứng minh nguồn gốc chất thải, chất lượng vật liệu và năng lực công nghệ của cơ sở tái chế, kể cả khi cơ sở đó nằm ngoài EU.
Điều này đòi hỏi Việt Nam phải chuẩn hóa đồng bộ toàn bộ chuỗi giá trị, từ thu gom, phân loại và truy xuất nguồn gốc đến công nghệ tái chế và kiểm soát chất lượng vật liệu đầu ra.
Theo ông Vượng, Việt Nam cần xây dựng lộ trình phù hợp về hàm lượng tái chế bắt buộc trong bao bì tiêu thụ nội địa, đồng thời nâng tỷ lệ thu gom và tái chế. Đây là tín hiệu thị trường cần thiết để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào công nghệ và hạ tầng.
EPR cần tránh “cuộc đua xuống đáy”
Dự thảo sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường đề xuất bỏ hình thức đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường, thay vào đó yêu cầu nhà sản xuất trực tiếp tổ chức tái chế, thuê đơn vị chuyên trách hoặc ủy quyền thông qua tổ chức trung gian.
Chủ trương này có thể tăng tính chủ động cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu thiếu cơ chế điều tiết phù hợp, việc tự do thỏa thuận chi phí tái chế có thể dẫn đến cạnh tranh chủ yếu bằng giá thấp.
Khi đó, các đơn vị tái chế chính quy và lực lượng thu gom có nguy cơ bị ép giá, trong khi nguồn lực dành cho thu gom, phân loại và đầu tư công nghệ bị thu hẹp.
Vì vậy, chính sách EPR cần duy trì một mức chi phí tái chế định hướng phù hợp. Phần kinh phí tiết kiệm được sau khi hoàn thành nghĩa vụ tái chế nên tiếp tục được đầu tư vào việc nâng tỷ lệ thu gom và mở rộng mạng lưới điểm thu hồi.
Phát huy mạng lưới thu gom hiện hữu
Lực lượng thu gom phi chính thức từ lâu đã giữ vai trò quan trọng trong hoạt động thu hồi chất thải nhựa tại Việt Nam.
Thay vì xây dựng một mạng lưới hoàn toàn mới, việc tích hợp lực lượng này vào hệ thống EPR sẽ giúp tiết giảm chi phí, cải thiện sinh kế và tăng khả năng truy xuất nguồn gốc nguyên liệu.
Quá trình này cần đi kèm với đào tạo phân loại, trang bị bảo hộ, số hóa dữ liệu và các chính sách hỗ trợ phù hợp. Đồng thời, cần mở rộng khả năng tiếp cận vốn ưu đãi cho những dự án đầu tư vào công nghệ thu gom và tái chế tiên tiến.
Thách thức cũng là cơ hội chuyển đổi
Những thay đổi về PPWR và EPR không chỉ tạo áp lực tuân thủ. Đây còn là cơ hội để Việt Nam nâng cấp hạ tầng, chuyên nghiệp hóa hoạt động thu gom và phát triển thị trường vật liệu tái chế chất lượng cao.
Với hệ sinh thái XanhNét và mạng lưới kết nối người thu gom, doanh nghiệp và cơ sở tái chế, VietCycle đang từng bước góp phần xây dựng chuỗi tuần hoàn minh bạch, bao trùm và đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế.
Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường
